Δευτέρα, 9 Αυγούστου 2010

Καρλ Γιουνγκ: Ο Μέγας εξερευνητής της Ψυχής!


Τώρα που ο Ήλιος φωτίζει το ζώδιο του Λέοντα, θα ήθελα να σας παρουσιάσω τους αστρολογικούς χάρτες κάποιων χαρισματικών Λιονταριών, έστω και με κάποια καθυστέρηση σε σχέση με την επέτειο των γενεθλίων τους.

Ξεκινώ από τον λατρεμένο μου Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ , ένα σπουδαίο άνθρωπο που χάρισε τον ίδιο του τον εαυτό στην έρευνα της ψυχής καθώς ξεπέρασε τα συμβατικά ανθρώπινα όρια και υπέβαλε τον εαυτό του σε δοκιμασίες - άθλους. Ο Γιουνγκ δεν ήταν απλά ο θεωρητικός ψυχολόγος ή ο ψυχίατρος του ιατρείου αλλά μετέτρεψε τον εαυτό του σε "πειραματόζωο", τοποθετώντας τον σε οριακές συνθήκες που θα μπορούσαν να τον οδηγήσουν στην ψυχική κατάρρευση προκειμένου να αποκτήσει επίγνωση, να βυθιστεί στα άδυτα της ψυχής. Μέσα από τα βιβλία του δεν μας έχει μεταφέρει θεωρίες και απόψεις αλλά προσωπικές του εμπειρίες. Αυτή είναι σημαντική διαφορά!

Ο Carl Gustav Jung γεννήθηκε στις 26 Ιουλίου 1875 σε ένα χωριό της Ελβετίας από πατέρα ιερέα. Η παιδική του ηλικία ήταν δυστυχισμένη . Η μητέρα του Αιμιλία Γιουνγκ δεν είχε καλή σχέση με τον πατέρα του. Πριν από το Γιουγκ είχε χάσει διαδοχικά 3 παιδιά και είχε κλονιστεί ψυχικά, βυθιζόμενη στην κατάθλιψη. Η σχέση του Καρλ με τη μητέρα του ήταν αμφιθυμική καθώς από τη μια εισέπραττε αγάπη και τρυφερότητα αλλά από την άλλη φοβόνταν τις κρίσεις της, στις οποίες η ίδια πίστευε ότι έβλεπε πνεύματα.
 
 Όπως είπε αργότερα ο ίδιος, η συμπεριφορά της μητέρας του τον έκανε να πιστεύει ότι οι γυναίκες είναι αναξιόπιστες και γι αυτό κατά τα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσής του είχε πατριαρχικές πεποιθήσεις.

Σαν παιδί ο Γιουνγκ ήταν πολύ εσωστρεφές και μοναχικό. Μην έχοντας αδέλφια και φίλους, ανακάλυψε έναν πρωτότυπο τρόπο για να έχει μια ολοδική του συντροφιά: το αγαπημένο του παιχνίδι ήταν ένα κουκλάκι που είχε φτιάξει ο ίδιος από ένα μολύβι και στο οποίο είχε φορέσει ένα πέτρινο κολάρο. Όποτε ένιωθε ένταση ανέβαινε στη σοφίτα και επισκέπτονταν αυτό το κουκλάκι - τοτέμ, του μίλαγε, ανακούφιζε τον πόνο του και του έγραφε σε χαρτάκια σημειώσεις με τις σκέψεις του.  Όταν αργότερα στα ταξίδια του συνάντησε τα τοτέμ των φυλών της Αφρικής, ο Γιούνγκ ήξερε ήδη τη λειτουργία τους.  Οι πρωτόγονοι χρησιμοποιούσαν το τοτέμ για να διώχνουν την ανασφάλειά τους, όπως ακριβώς έκανε και ο ίδιος.Τότε κατάλαβε ότι στη δική του παιδική ψυχή και στην ψυχή των πρωτόγονων φυλών υπήρχαν οι ίδιες ανάγκες και αρχές. Αυτό αποτέλεσε ένα από τα ισχυρά ερεθίσματα που τον οδήγησαν στη σύλληψη και ανάπτυξη της θεωρίας των αρχετύπων και του συλλογικού ασυνειδήτου.

Ένα ιλαροτραγικό περιστατικό δηλώνει το απίθανο μυαλό αυτής της προσωπικότητας και ήταν αυτό που τον έσπρωξε στο να σπουδάσει ψυχολογία - ψυχιατρική. Γύρω στα 12 του χρόνια ένας συμμαθητής του τον έσπρωξε βίαια και τον πέταξε στη γη. Ο Καρλ έμεινε αναίσθητος για μερικά δευτερόλεπτα και όταν συνήλθε είδε όλον τον κόσμο μαζεμένο γύρω του με αυτόν να αποτελεί το κέντρο της προσοχής. Εκεί κατάλαβε ότι με τις λιποθυμίες θα μπορούσε να συγκινήσει τους γονείς του για να μην πηγαίνει στο σχολείο. Τα κατάφερε για αρκετό καιρό μέχρι που, μετά από 6 μήνες κοπάνας, άκουσε τον πατέρα του να λέει ότι θα πρέπει να τον πάνε στο νοσοκομείο γιατί υποψιαζόντουσαν ότι είχε επιληψία. Ο Καρλ "συνήλθε"αμέσως και επέστρεψε στο σχολείο. Συνειδητοποίησε δε ότι δεν ήταν αξιοπρεπές (ήταν Λέων) να χρησιμοποιεί τη μέθοδο των λιποθυμιών για να μην πηγαίνει στο σχολείο.

Το σημαντικό είναι ότι ο Γιουνγκ μέσα από αυτά τα περιστατικά των λιποθυμιών του άρχισε να καταλαβαίνει τους μηχανισμούς της ψυχής και το πώς γεννιούνται και συντηρούνται οι νευρώσεις. Δεν νομίζετε ότι είναι πρωτοφανές για ένα δωδεκάχρονο να μπορεί να κατανοεί έστω και στοιχειωδώς τέτοιου είδους λεπτοφυείς ψυχικούς μηχανισμούς; Μήπως μιλάμε για ταλέντο και όχι για κομιστή γνώσεων;

Όπως είπαμε, ο Γιουνγκ σχεδόν από παιδί είχε "αυτοαναλυθεί". Ήταν, λοιπόν, έτοιμος για το Πανεπιστήμιο της Βασιλείας όπου σπούδασε ψυχιατρική με μία διδακτορική διατριβή που είχε τον τίτλο "Η ψυχολογία και παθολογία των λεγόμενων μεταφυσικών φαινομένων". Έγραψε μία σειρά από μελέτες, μία εκ των οποίων έστειλε στον ήδη καταξιωμένο Φρόυντ που αναγνώρισε αμέσως τις δυνατότητές του και τον κάλεσε να συναντηθούν. Στην αρχή τα πήγαιναν πολύ καλά. Μετά από 6 χρόνια φιλίας όμως "τα τσουγκρίσανε" καθώς ο καθένας υπερασπίζονταν με πάθος τις θέσεις του και δεν υποχωρούσε (και οι δυο ανήκαν σε "σταθερά" ζώδια).

Μετά τη ρήξη του με τον Φρόυντ και πάνω στην κήρυξη του πρώτου παγκοσμίου πολέμου ο Γιουνγκ πέρασε την πιο σοβαρή ψυχική κατάρρευση της ζωής του, η οποία διήρκησε 6 χρόνια. Η κατάρρευση του αυτή κορυφώθηκε πάνω στην περίοδο επιστροφής του Κρόνου στη γενέθλια θέση του και ταυτόχρονα της συνόδου του διελεύνοντα Ποσειδώνα με το γενέθλιο Ήλιο του!

Προς τα τέλη της δεκαετίας του '20 ο Καρλ κατάφερε και βγήκε από αυτή την τεράστια υπαρξιακή του κρίση. Μπήκε τότε σε μία από τις πιο δημιουργικές και παραγωγικές περιόδους της ζωής του, όπου εισήγαγε τις πρωτοποριακές έννοιες των Αρχετύπων, του Άνιμους - Άνιμα, του Συλλογικού Ασυνειδήτου και ίδρυσε έναν ξεχωριστό κλάδο της ψυχολογίας, τη λεγόμενη Αναλυτική Ψυχολογία.

Επειδή ο Γιουνγκ ήθελε να έχει επίγνωση των όσων πρέσβευε και έγραφε στις μελέτες και στα βιβλία του, υπέβαλλε τον εαυτό του σε πολλές δοκιμασίες. Έμεινε μόνος του για 6 μήνες κλεισμένος σε ένα σπίτι πίσω από τους τοίχους του ψυχιατρείου για να εξοικειωθεί με το περιβάλλον της δουλειάς του! Έκανε πολλά ταξίδια για να γνωρίσει πρωτόγονους πολιτισμούς και για να μελετήσει τα ήθη και τα έθιμα διαφόρων φυλών. Σύχναζε σε κακόφημα στέκια και σε μέρη όπου υπήρχαν περιθωριακοί τύποι για να μελετήσει τις ακραίες συμπεριφορές τους και να κατανοήσει τα πάθη και την ψυχοσύνθεσή τους.

Ο Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ έφυγε στο μεγάλο του ταξίδι στις 6 Ιουνίου του 1961.


Αστρολογικά ανήκει στο ζώδιο του Λέοντα, έχει Ωροσκόπο Υδροχόο και Σελήνη στον Ταύρο. Είναι εντυπωσιακή η στενή όψη τετραγώνου ανάμεσα στον Ήλιο του Γιούνγκ και τον Ποσειδώνα του (στις 3 μοίρες αμφότεροι). Ο Ποσειδώνας είναι ένας πλανήτης που σχετίζεται με τους μύθους και τα αρχέτυπα. Είναι επίσης ο πλανητης που σε κάνει να "χάνεις" τον εαυτό σου και αυτό ήταν κάτι που συνέβαινε έντονα κάποιες φορές στο μεγάλο αυτό ψυχίατρο και γι' αυτόν χρειαζόταν ανθρώπους γύρω του ικανούς να τον "γειώνουν".

Και επειδή ο Ποσειδώνας είναι ο πλανήτης των εθισμών, στη συγκεκριμένη περίπτωση - που ο Ποσειδώνας επεμβαίνει έντονα στον Ήλιο του Γιουνγκ - δεν του δημιούργησε εθισμό π.χ. στα ναρκωτικά αλλά στα σύμβολα, στο θείο, στο απόκρυφο και στη θάλασσα του συλλογικού ασυνειδήτου.

Ανάλογα εντυπωσιακή είναι η στενή όψη τετραγώνου της Σελήνης του με τον Ουρανό του (με τον Ουρανό να είναι παράλληλα κυβερνήτης του Ωροσκοπίου του). Δεν είναι τυχαίο το ότι ο Γιούνγκ είχε αναπτύξει μία εικόνα "απρόβλεπτης αστάθειας" για τη γυναικεία φιγούρα. Παράλληλα, η ενόραση και η ικανότητα του Γιουνγκ να βλέπει μπροστά είναι ιδιότητες που οφείλονται στον Ουρανό, ο οποίος τον έκανε έναν "επαναστάτη" που τόλμησε να διαφοροποιηθεί από τα συνηθισμένα, από την ακαδημαική κοινότητα και να αποκτήσει επίγνωση ακόμη και των πιο ακραίων καταστάσεων. Το σκηνικό το ολοκληρώνει ο Πλούτωνας - ο πλανήτης που σχτίζεται με τα βαθύτερα στρώματα της ψυχής -  που κάνει και αυτός μία ευρεία σύνοδο με τη Σελήνη του! Ο Πλούτωνας πάνω στη Σελήνη του τον καθιστούσε ικανό να διεισδύει μέσα στις ψυχές και να ανακαλύπτει τις πιο μύχιες και σκοτεινές πτυχές τους.

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι και οι τρείς "συμπαντικοί" πλανήτες (Ουρανός, Ποσειδώνας, Πλούτωνας) που διευρύνουν τη συνειδητότητα και τη μετατρέπουν από "γήινη" σε "συμπαντική" κάνουν επαφή με τα "Φώτα" του Γιούνγκ (με τον ¨Ηλιο του και τη Σελήνη του δηλαδή). Αυτό δηλώνει ότι ο άνθρωπος αυτός είχε μία πολύ πλούσια προσωπικότητα, πλατειά αντίληψη, μεγάλη διεισδυτικότητα, υψηλή διαίσθηση.

Το στοιχείο που θαυμάζω ιδιαίτερα στο Γιούνγκ - εκτός από τις ηρωικές του "καταδύσεις" στα άδυτα της ψυχής και στα όρια της τρέλλας - είναι ότι ήταν αναγεννησιακός, ήταν ένας πανεπιστήμονας. Δεν τον ενδιέφερε μονοδιάστατα η ψυχιατρική αλλά κάθε τομέας της ανθρώπινης γνώσης (η φιλοσοφία, η αρχαιολογία, η μυθολογία) και ακόμη παραπέρα τομείς της ανθρώπινης γνώσης που άπτονται του μεταφυσικού (μαγεία, αλχημεία, πνευματισμός κλπ). Είναι ο σημαντικότητερος ίσως επιστήμονας στην ιστορία της σύγχρονης ανθρωπότητας που δήλωσε ανοιχτά ότι ασχολείται με την αστρολογία. Συχνά κατέστρωνε το ωροσκόπιο κάποιου ασθενή του για να προσεγγίσει σφαιρικά την προσωπικότητα του και για να τον κατανοήσει βαθύτερα!

Σμάρω Σωτηράκη